|
Krzeszów to miejscowość położona w Sudetach Środkowych. Znajduje się tu jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych Europy - barokowy kompleks budowli dawnego Opactwa Cystersów. Zalicza się do niego :
bazylikę NMP Łaskawej, kościół św. Józefa, mauzoleum Piastów świdnicko-jaworskich, budynki klasztorne, dom gościnny zwany
domem opata, liczne kaplice Kalwarii i zabudowania gospodarcze.
Początki Opactwa sięgają XIII wieku. W roku 1292 Książe świdnicko-jaworski Bolko I, wnuk Henryka II Pobożnego, sprowadził Cystersów z pobliskiego Henrykowa i odpowiednio wyposażył ich w dobra ziemskie. Stało się tak za namową wdowy po Henryku II Anny. Pierwszy kościół w stylu wczesnego gotyku zwany także cysterskim, został ukończony już prawdopodobnie w1295 r.
Cystersi dla lepszego zagospodarowania dóbr (otrzymali 22 wsie) często odstępowali od reguły zakonnej. Dochody konwentu szybko
też rosły dzięki licznym darowiznom rycerskim i książęcym. Bolko I postanowił urządzić tu nekropolie dla swej dynastii.
Wiek XIV dla Opactwa w Krzeszowie zaznaczył się jako okres świetnego rozkwitu szerokich jego wpływów społeczno-
kulturalnych. Wiek XVI to również początki kultu cudownego obrazu Madonny z Dzieciątkiem Z chwilą wygaśnięcia rodu Piastów świdnicko-jaworskich (Bolko II Mały, zm. 1368, jego żona Agnieszka, zm. 1392) rozpoczął się okres dekadencji dla Opactwa Krzeszowskiego. W roku 1426 w czasie napadów czeskich Husytów na te ziemie,
opactwo doznało wielu zniszczeń. Spalony został kościół klasztorny i spustoszone zabudowania klasztorne. Okres reformacji w wieku XVI przyczynił się również do pomniejszenia znaczenia wpływów, jakie Opactwo Krzeszowskie wywierało na ówczesne społeczeństwo. Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) przyniosła dla Opactwa nowe spustoszenia. Kościół klasztorny został spalony ocalały jedynie mury. Po odbudowaniu uległ znowu pożarowi w 1677 roku.
Z zakończeniem wojny trzydziestoletniej rozpoczął się nowy okres pomyślnego rozkwitu Opactwa. Są to lata przypadające na okres rządów czterech kolejnych opatów krzeszowskiego klasztoru. Byli nimi: Bernard Rosa (1660-1696), Innocenty Fritsch (1727-1734) i Benedykt Seidel (1735-1762). Za rządów wymienionych opatów klasztor Cystersów w Krzeszowie stał się jednym z głównych ośrodków kultury duchowej i materialnej na do Śląsku. Liczna grupa budowniczych, artystów malarzy i rzeźbiarzy, zarówno pochodzenia miejscowego jak i przybyłych z sąsiednich krajów: Czech, Moraw, Austrii, utworzyła w Krzeszowie silne centrum artystyczne. Przy klasztorze istniała pracownia rzeźbiarska, prowadzona przez artystę rodem z Krzeszowa, Jerzego Schroettera. Przy klasztorze istniała również szkoła, która w roku 1800 otrzymała państwową rangę gimnazjum.
W latach rządów opata Bernarda Rosy, rodem z Głogowa, przebudowano kościół klasztorny, którego fasada otrzymała nowy wystrój rzeźbiarski, w latach 1662-1666 wzniesiono nowe zabudowania klasztorne, zbudowano kaplice Drogi Krzyżowej (Kalwarii), kaplicę w Betlejem, kościół św. Anny na wzgórzu oraz liczne budowle poza Krzeszowem jak np. kaplicę św. Wawrzyńca na górze Śnieżce.
Staraniem opata Bernarda Rosy w latach 1690-1696 na miejscu średniowiecznego kościoła św. Andrzeja zbudowano kościół św. Józefa. Następca Bernarda Rosy, opat Dominik Geyer pochodzący z Nysy, wzniósł wiele budowli poza Krzeszowem, w miejscowościach należących do Opactwa, które również dzisiaj stanowią cenne zabytki architektury tego okresu. Należy tu wymienić kościoły oraz zabudowania w Chełmsku Śląskim, w Lubawce, w Podlesiu, w Świdnicy, w Starych Bogaczewicach i Cieplicach. Największego i najwspanialszego dzieła w budownictwie w Opactwie dokonał następca opata Dominika, pochodzący z Otmuchowa, opat Innocenty Fritsch. W krótkim czasie swoich rządów podjął się ogromnego przedsięwzięcia budowlanego. W roku 1727 ze względu na zły stan kościoła, podjął decyzje zburzenia go i na tym samym miejscu zaczęto wznosić nową świątynię, zgodnie z duchem czasu w stylu barokowym, która istnieje do dnia dzisiejszego.
Po wojnach napoleońskich rząd Pruski dla ratowania skarbu państwa doprowadził do sekularyzacji dóbr kościelnych . Wtedy to uległ rozproszeniu 15 tysięczny zbiór biblioteczny. Proces powolnej dewastacji trwał aż do 1919 roku. Wtedy to przybyli tu benedyktyni z Emaus w Pradze. Przeprowadzili oni szereg remontów, wzbogacili bibliotekę , która przed II wojna światową liczyła znów 10 000 woluminów. W 1940 roku hitlerowcy urządzili tu obóz przejściowy dla przesiedleńców i Żydów
wywożonych stąd do obozu koncentracyjnego. Pod koniec wojny gromadzono tu zbiory muzealne z Wrocławia i Berlina. Ich losy do dziś są nieznane. Po 1945 roku w klasztorze osiadły Benedyktynki ze Lwowa. Po wojnie przeprowadzono szereg prac renowacyjnych, dużą część w latach 90 tych. W 1998 roku nadano kościołowi opackiemu tytuł
bazyliki mniejszej.
Zwiedzanie Zespołu Klasztornego....
Obraz
Matki Bożej Łaskawej...
|